arrow-circle-down arrow-circle-left arrow-circle-up arrow-down arrow-left arrow-line-right arrow-right arrow-up ballon close facebook filter glass lock menu phone play point q question search target twitter
Las cookies propias y de terceros nos permiten mejorar nuestros servicios. Al navegar por nuestro sitio web, aceptas el uso que hacemos de las cookies. Más información Aceptar
X

Dokumentazio Zentroa / Zikloak

Álvaro Siza Vieira

TRAVELLING

TRAVELLING

Juan Domingo Santos

Álvaro Sizarekin izandako elkarrizketa batean kontatu zidanez, txikia zela etxe bat alokatu zuen bere aitak bista ikusgarriak zeuzkan haran batean, arnas-gaixotasun baten ondorioz indarrak berritzeko. Atseden hartu behar zuen, eta terraza batera ateratzeko bakarrik zeukan baimen medikoa. Lehenengo egunetan, gustuko zuen bere begien aurrean irekitzen ziren haranei begira egotea. Denbora bat iraganda, ordea, ohikeriazko ekintza bilakatu zitzaion, sorpresarik gabea, eta geroz eta aspergarriagoa; hori horrela, jolas bat asmatu zuen: leiho-ateen parteak ireki eta ixten zituen, egun bakoitzean bista desberdinak izango zituen paisaia baten ikuspegi zatikatuak sortuz (1). 

 
Alfred Hitchcocken “La ventana indiscreta” filmean, gurpil-aulki batean geldi egon behar duen argazkilaria da James Stewart protagonista; ez aspertzeko, bere apartamentuko barrunbetik begiratzen dio leiho baten markoak marraztutako munduari. Bere kameraren objektibotik bizitza pusketak begiratzen dituen “voyeur” bat. Gela eta leihoa dira filmeko dekoratu mugagabe bakarra, non arkitektura eta bizitza pertsonaia beraren begien bitartez ikusten diren. Sizaren jarrera, James Stewartena bezala, jakin-mina da bere egoera puruenean; emozio eta sentsazio ezagunen giro batek eragin ditzakeen ikuskera partzial eta zatikatuak erakusten ditu, osotasunera jo beharrik gabe. Imajinazioak egingo du gainerakoa(2). Kanpoan, klase ugariko egoera eta gauzak mundu txiki bilakatzen dira, itxuraz ezer gertatzen ez den istorioz betetako mundu bat, gure begien aurrean esposizio kontrolatu baten menpean erakusten direnak. Baliteke Álvaro Sisarentzat eraikuntza harreman-esparru horretan ikertzea izatea, ikuskera introspektibo eta pertsonal batekin (3). Gauzen eta historiaren artean ordena desberdin bat ezartzeaz hitz egin zidan gure elkarrizketan, eta kanpoko munduaren eta hartaz imajinatzen dugunaren artean ezartzen diren harremanek sortzen dioten erakargarritasunaz ere bai (4). Ezer ez da ez txikia ez handia, denak gordetzen du mundu konplexu eta sofistikatu bat bere barruan, era askotako konexioz betea; bere lanetan aldi berean gorpuzten diren konexioak, naturaltasun-egoera harrigarri bat erdietsiz (5).
Kamerak “La ventana indiscreta” filmaren hasieran egiten duen bidean, elkarri lotutako espazio eta ekintzak agertzen dira: patio bateko zati bat lehenengo, dantzari baten mugimendua gero, eta emakume bat bere txakurra paseatzen ondoren. Beranduago, gela baten barruan sartzen da leiho batean barrena igarota, gelako mahai gainean dagoen argazki-kamera puskatu baten gainetik pasa eta, bukatzeko, protagonistaren aurpegi izerditsuan gelditzeko. Kameraren ibilera berezi horrek informazio nahiko ematen digu aditzera, bai behintzat non gauden, protagonista nor den eta arkitektura-eskenatokian zein interes izan behar dugun jakiteko beste. Filmaren amaieran, hiltzailea gelan sartu eta James Stewart protagonistari “Zer nahi duzu nitaz?” galdetzen dionean, hark, zer erantzun jakin gabe eta jakin-minak eta asperdurak bakarrik bultzatua, hiltzailearen erasotik defendatu behar du bere burua. Horretarako, fotografo gisa dauzkan tresnak erabiltzen ditu, eta “flashak” eta kamera-golpeak botatzen dizkio erasotzaileari, pertsonaiari berari eta ekintzak igarotzen diren lekuei estuki lotutako elementuak baliatuz. Hala egingo ez balu, eta Hitchcocken hitzak dira hauek: “Elementu horiek baliatzen ez baditut, badirudi zerbaiti ez diodala probetxurik ateratzen”; beharrezko ez diren xahutzeak, inguruko toki eta gauzekiko jarraikortasunean gutxieneko energia erabiliz (6 eta 7).
Sizaren obrak beti dira gonbidapen bat, leiho batetik begiratzeko, edo toki batean taxu bereziz sartu edo ateratzeko; edo, Juhani Pallasmaak esango lukeen bezala, "eskailera bat igo, horma baten kontra jarri edo sofan etzateko, sabaiari edo lehen begiratu batean oharkabean pasatzen diren elementuei begira egoteko" (8). Esperientzien eta gertaeren sekuentzia bat, non arkitektura ireki egiten den paisaiarekin elkarrizketa sortzeko, tokietako historiarekin, memoriarekin eta gauza baliogabeenekin hitz egiteko, “ezin deuseztatuko dituenaren ezintasun ahulgarriaz” jabetuta.
Cabrita Reis eskultoreak esan ohi zuenez, “erdietsi nahi dugun toki hori gu geu gara, eta horri deitzen diogu historia”; leiho multzo bat, egunero-egunero bizitzaren ikuskizunari irekitzen dizkiogunak.

 

Juan Domingo Santos

(Granada, 1961) arkitektoa da Sevillako Arkitektura Eskolatik (1986). 1994az geroztik, arkitektura-proiektuen irakaslea da Granadako Arkitektura Eskolan, eta irakasle bisitaria Technischen Univertät München (Alemania, 2010) unibertsitatean. Irakasle gonbidatua izan da hainbat arkitektura-eskola nazional eta internazionaletan.

Baliabideak

Recurso CD
Álvaro Siza
Orden en el Caos
Recurso CD
Recurso CD
Álvaro Siza
Transformando la realidad
Recurso CD
Clausura
Un futuro humanista. Conferencia de Álvaro Siza

El sentido de las cosas

Una conversación con Álvaro Siza, El Croquis 140, 2008
Ikusi aldizkaria

Dificilísimo. Puerta Nueva de la Alhambra

Zuzendaria: Juan Sebastián Bollaín, 2015
Ikusi bideoa

Sobre la memoria de la ciudad y algunas notas acerca de Picasso, en “Unas casa de Cádiz”

Cadizeko Arkitektoen Elkargoa, 2007
Ikusi liburua

Álvaro Siza/Juan Domingo. The Atrium of de Alhambra

ALH The Alhambra Magazine, Alhambra eta Generalifeko Patronatua, 2013
Ikusi bideoa